SXSW (en die andere 90 procent van de wereld)

lees dit dan:

http://www.parool.nl/parool/nl/23/muziek/article/detail/229412/2009/03/24/Soul-moet-Radio-6-populairder-maken.dhtml

Right. Geruststellend dat de zendercoordinator precies doet wat je van hem verwacht, maar hoe denkt men hier eigenlijk over de (toegegeven: eeuwige) kwestie wereldmuziek? Een passend thema, op de dag van David Byrne's concert in Utrecht.

Om mijn stokpaard maar weer eens te bestijgen: waarom ligt niet-westerse muziek toch zo lastig onder het grootste deel van de Nederlandse luisteraar? (de associaties zijn vreselijk, zelfs in welingelichte kringen die beter zouden moeten weten)

Ik probeer het zelf zo min mogelijk in morele termen te overdenken, want blijkbaar doet de Angelsaksische popcultuur iets goed, anders zouden er niet zo onthutsend veel mensen van genieten.

Toch blijf ik het vreemd vinden dat op een paar stappen vanaf onze zuidgrens men (juist ook de alternatieve jeugd!) zoveel minder moeite blijkt te hebben met wereldmuziek. Op festivals als Couleur Cafe, Sfinks en de Antilliaanse Feesten zie je all walks of life genieten; in zalen als het Zuiderpershuis, Bozar en de Handelsbeurs idem dito. De sfeer is open, nieuwsgierig, niet-novib. Gewoon heel erg fijn dus. Als Boubacar Traore in het Zuiderpershuis speelt heerst daar net zoveel opgewonden agitatie voor de deur, als [insert hotte Paradiso act here].

In de Nederlandse wereldmuziekscene zie ik altijd maar weer dezelfde mensen. Veertigers en ouder, blank, groen links. De Afrikaanse muziekscene is helemaal hopeloos - en niet te vergelijken met hoe diezelfde Afrikaanse artiesten in bijvoorbeeld Frankrijk worden gewaardeerd.

Een oordeel dringt zich toch op: ik heb het vermoeden dat de Angelsaksische popcultuur in de polder een vrijwel totale overwinning heeft behaald. En de enige wereldmuziek die daaraan een beetje kan meedoen beweegt zich noodgedwongen in toenemende mate naar dat knellende stramien. Wereldmuziek-light (kortom: wereldmuzak), op labels als world connection, putumayo en cumbancha (productielijnen waar met een incidentele gunstige uitzondering steeds meer eenvormigheid uit de mal komt). Triest dieptepunt: Amadou et Mariam die met gesampelde balkanblazers aan de haal gaan.

Vorig jaar zag ik in Marseille hoe het ook anders kan. Op Babelmed, een wereldmuziekconferentie, zie je op een westergasachtig terrein (alleen dan tien keer zo groot) allerlei nieuwe wereldmuziekacts. Publiek: studenten (die in NL op lowlands en noorderslag/eurosonic staan en zich zeker niet vertonen op wereldmuziekfestivals).

Het is wellicht niet zo dramatisch (in mij schuilt een dramaqueen), maar wel bevreemdend. De meest idiote klanksensaties are out there, buiten het popstramien. Soms hoor ik in het muziekgebouw aan het ij hedendaagse aziatische componisten die muziek schrijven die heftiger klinkt dan de mij bekende deathmetal. Publiek: pensionados, blank.

Ben ik ouderwets door dit alles in termen van strijd te zien? Een klinkende overwinning van de popcultuur, ten koste van muziek die uit de aard der zaak (niet in het Engels gezongen, vreemde instrumentatie) altijd obscuur zal blijven?

Als je Joe Boyds memoires leest, wat ik iedereen aan kan raden, dan zie je dat in de hippietijd die nieuwsgierigheid wel bestond. Bijvoorbeeld: menige zichzelf respecterende hippie had eind jaren zestig al de Bulgaarse vrouwenkoren en Pakistaanse qawwali in de platenkast (correctie op de 4AD hype!). Die muziek is wellicht vanuit een metafysisch perspectief niet BETER dan [insert huidige poptrend here], maar ik vind het zo jammer dat dergelijke muziek tegenwoordig in Nederland alleen door de freaky excentriekelingen wordt genoten. Juist als je studeert (kuche, kuche, pardon my ouwe lul sentiment) moeten toch alle deuren van perceptie wagenwijd openstaan? Waarom zijn Belgische studenten meer openminded? (risky vaststelling, in old school subjectivisten stijl).

Graag jullie ideeen hierover. Als ik Gijsbert Kramer lees dan krijg ik bijvoorbeeld niet het idee dat ik iets gemist heb met SXSW. Het grootste nieuws is geloof ik de release van blue ray Neil Young outtakes (die ik overigens geweldig vind hoor).

vertwijfelde groet,

Jair

ps: hoorde laatst van een expunk dat begin jaren tachtig My life in the bush of ghosts in elk cafe van Amsterdam te horen was. tot vervelens toe.

Mja, de hele tijd dat relifreakgeouweneel op de achtergrond lijkt me niet echt bevordelijk voor een goed gesprek.

Ik zag zondag toevallig een Venezolaanse joropo llanero harpist met zijn combootje in Rasa. Erg genoten van het maracasspel van de zangeres vooral. Leeftijd van het publiek was niet bijzonder hoog eerlijk gezegd, maar dat was idd wel in tegenstelling tot wat ik daar normaal gesproken zie zitten. Misschien zegt 'zitten' ook al genoeg, wat dat betreft ;)

gogol bordello (of whatever) is heel populair toch?? ;)

oh en in een niet nader genoemd folk/roots/wereldmuziek-cd-winkel hoorde ik laatst de eigenaar himself zeggen dat Afrikaanse muziek in zijn oren allemaal op elkaar lijkt. (hij zal wel depri zijn door de ingezakte plaatverkoop)

Vaak genoeg halen ze bij Rasa tegenwoordig de stoelen weg. Bij Fanfare Ciocărlia logisch, daar hossen de Nederlanders ook wel op, bij Папазов iets minder voor de hand liggend maar gelukkig waren er genoeg Bulgaren in de zaal om raad te weten met die 'complexe' horo's (6/8). Hoempa, gesampled of niet, is de enige Balkan die men trekt.

Balkanbeats en -punk zijn wel populair. Gogol en dergelijke. Het imo veel betere Kultur Shock trok weinig bekijks in De Helling.

Ik zie wel meer en meer 'immigranten' uit het centraal staande land tegenwoordig. Rasa trekt zo gelukkig wel een aardig mixje. Bij de Albanezen wel wat ouder en in het algemeen niet erg hoge opkomst, maar da's ook niet erg hip te noemen want wat hermetisch.

Andere keren, zoals bijvoorbeeld bij Sabahat Akkiraz, Mustafa Özarslan en Musa Eroğlu ben je als Nederlander toch meer gast in een Turks onderonsje.

Vrees dat Mor ve Ötesi niet gaat lukken deze week, maar ik ben wel benieuwd wat daar op af komt na hun deelname aan Eurovisie. De aanmeldingen op Last.fm zijn er te weinig om daar iets over te zeggen.

ik vond eigenlijk dat de 'wereldmuziek' er de laatste jaren redelijk rooskleurig bijstond. vooral op de dansvloer leek de wereld kleiner te zijn geworden (buraka som sistema, bondo do role, mia, diplo) terwijl er in de indierock met een yeasayer en een el guincho ook over muzikale grenzen gekeken lijkt te worden.

(hoe lang zou het duren voordat iemand vampire weekend roept?)

(oh...)

Op last.fm lijkt Mulato Astatqé wel populair, btw.

Wel grappig dat de 'tolerante wereldburger' blijkbaar volgens de Publieke Omroep bobo's niet te veel van dat wereldgejengel tolereert. :)

@Joris: je hebt gelijk, dat zijn ook verhalen die ik met grote interesse volg. Zie omtrent Vampire Weekend vooral dit interview dat Banning Eyre (Am. schrijver/gitarist, schreef geweldig boek over de Malinese virtuoso Djelimady Tounkara) met de jongens van Vampire Weekend had.

http://www.afropop.org/multi/interview/ID/142/Ezra%20Koenig%20on%20Vampire%20Weekends%20African%20connection

Shantel heeft die balkanhype (in het kielzog van Bregovic, die volgens mij het grondwerk heeft verricht) meesterlijk georkestreerd, en dat begon waanzinnig, met avonden van een oprechtheid en knallende energie die ik nooit meer zal vergeten. Maar de laatste keren dat ik hem zag oogde het meer als een vermoeid schlagerfestival (Shantel ontdekt zijn eigen roots?). Dat beweegt zich toch steeds meer richting ska/hoempa/rock, ipv die superfunky horas en cescas waarmee hij begon.

In het gelonk naar het westen sneuvelen de interessante maatsoorten het eerst (overigens een universele wet).

Hoewel ik een grondige hekel heb aan het veelvoorkomende fenomeen dat zodra iedereen het eindelijk leuk begint te vinden, journalisten meteen beginnen te roepen: "de keizer heeft geen kleren aan!", is de balkanrage nu inmiddels wel erg plat geworden (op unieke fenomenen zoals Stricat na dan).

Misschien zie ik wel problemen die niet bestaan. It is what it is. Maar iets meer nieuwsgierigheid buiten de niet-Engelstalige wereld zou ik wel verfrissend vinden. De popcultuur is zo allesoverheersend. Ik moet ook nog denken aan een tarantellafestival dat ik in Lecce, Italie vorig jaar bij mocht wonen. Een crowd van lowlandsachtige omvang, allemaal uit hun dak op Zuid-Italiaanse trancefolk uit voorwereldlijke tijden. Overal in het publiek speelt iedereen zijn eigen tamboerijn. Meiden dansen traditionele dansen met een sierlijkheid en gratie die adembenemend is. Terwijl de oudere generaties toekijken.

Dat voelde, nu ja, ongelofelijk diep. Van de weeromstuit denk je dan weer aan de woorden van menige Nederlandse componist en musicus: Nederland heeft geen authentieke eigen muziekcultuur die nog levensvatbaar is.

to end on a bright note: voor het parool bezocht ik een seizoen lang een aantal grote dance events van Nederland, vanuit de overweging: al jaren zit ik te wroeten in de allerkleinste scene, laat ik nu eens gaan kijken waar iedereen in Nederland elk weekend van geniet. Zeer verfrissend, een ervaring die ik niet had willen missen. Zelfs in gonzojournalistieke stijl in Rotterdam met Feyenoordsupporters en Marokkanen staan, nu ja, hakkuh. Fantastisch! Dat gaat in zekere zin om dezelfde soort van saamhorigheid die ik in Lecce heb ervaren.

@Martijn; spijker en kop! Dat is misschien wel de essentie: de P.O.bobo redeneert vanuit zijn eigen kader, omdat ook hij blijkbaar denkt dat wereldmuziek oubollig/niet compatibel met jeugd en grote aantallen is (en soul niet). Wederom het fenomeen dat de P.O. de bij voorbaat verloren strijd met de commercielen aan wil gaan, ipv rigoureus de andere kant te kiezen (vergelijk: BBC3, Lucy Duran, Andy Kershaw, hell, Jools Holland die het in een listige sanwhichformule doet).

@Hiram: musica llanera is sensationeel: afrikaans groovend en tegelijkertijd westers bijna klassiek verfijnd! Als je dat ziet dan verdwijnen toch meteen alle negatieve associaties?

In de balkan gaan de ruchenitsa's en geampareleles er ook aan hoor, gelukkig niet gelijk alleen maar naar vlakke hiphop of house maar evengoed wel de toch wat plattere kyutcheks. Een horo op een chalga plaat is al een unicum.

In Griekenland is de zeïbekiko (9/4) nog wel met enige regelmaat te vinden.

@Martijn: wil je met me trouwen? 8)

haha.

Toch moet ik wel zeggen dat er soms onder het mom van nationale bewustwording soms ineens weer een hang naar traditionelere dingen of in ieder geval meer 'eerlijke' mengsels van oost en west opduiken. Dus misschien is het ups en downs, om het iets minder pessimistisch te stellen. :)

ik zie de link bovenaan nu pas (van t Radio 6 artikel)
erg lollig eigenlijk (en ja ook wrang)

Doel is 'meer herkenbare muziek' uit te zenden, omdat 'de tolerante wereldburger', een Hilversums model voor het type luisteraar naar Radio 6, nu onvoldoende wordt bereikt

ja zet dat "tolerante wereldburger' maar tussen aanhalingstekens dannn.

ging dat YouTube embedden vanzelf (joris worstelde er ook al mee) even proberen

musica llanera is sensationeel: afrikaans groovend en tegelijkertijd westers bijna klassiek verfijnd! Als je dat ziet dan verdwijnen toch meteen alle negatieve associaties?

Ik heb maar één negatieve associatie met wereldmuziek: Het is zo fokking onoverzichtelijk! Probleem van het 'genre' is volgens mij ook juist dat het helemaal geen genre is, maar een compleet universum. Waarvan je de taal meestal ook nog eens niet machtig bent, zowel in linguïstische als overdrachtelijke zin. Dat bemoeilijkt het zoeken, vinden en beoordelen nogal natuurlijk, en wie neemt daar nou tegenwoordig nog ruim de tijd voor? Ik neem me al jaren voor om me eens wat meer in zuidamerikaanse muziek te verdiepen, maar het komt er gewoon niet of nauwelijks van. Heb dan wel een tof cd-tje gekocht zondag in Rasa, maar daar zal het ook nu wel weer bij blijven, vrees ik.

na afloop van byrne onder het genot van een biertje kan jair wellicht wat toffe tips aan de hand doen? Of ik volg wat vaker Martijn B's weektips op...

ik heb het vermoeden dat de Angelsaksische popcultuur in de polder een vrijwel totale overwinning heeft behaald.

Dat weet ik wel zeker. De uitslag van de 10 jaar KM enquête is binnen. Die lijst was sowieso bijna 100% wit, maar het is indierock, indierock en indierock in de top. Constateer ook hoe alle dance, metal, punk, hiphop en experimentele muziek is verbannen van 3FM, zelfs bij de VPRO.

Wat ik doe als ik een traditie niet ken maar wel wil leren kennen: eerst Youtube, dan met wat artiestennamen Googlen + Rapidshare, een shitload downen van blogs en/of forums en er random doorheen cruisen tot je merkt dat er dingen blijven plakken en je dus smaak ontwikkelt. :)

Dan zijn er nog wel wat zaken moeilijk digitaal te vinden, mijn Marokkaanse buurman gaat mij nog leuke muziek op cassette toestoppen waar de vocoderchaabi-jeugd (op dit moment) geen interesse voor heeft, waardoor het moeilijk te vinden is online.

En ik bewaar de term 'wereldmuziek' voor crossovers die nergens in passen. Anders is het gewoon 'cumbia', 'laïka', 'manele' of 'Anadolu rock'.

een van de grootste Kuduro/ Cumbia/ andere namen van "wereldmuziek" blogs wordt gewoon gemaakt door ex-forumregular Vince http://generationbass.com

@Hiram: kom ik op terug. Het is inderdaad idioot onoverzichtelijk, en vooral de gelijkschakeling van de meest ongearticuleerde plattelandsetno en world crossover (vaak pop), tot en met de meest geavanceerde (bijvoorbeeld aziatische) hoftradities in 1 term is een tamelijk bizarre onderneming... dat is hetzelfde als een Chinees* die vanuit zijn perspectief germaanse draailierfolk en bierliederen, johan sebastiaan bach en rammstein onder 1 noemer probeert te houden. kikkers in een kruiwagen!
interessanter is al bijvoorbeeld het onderscheid tussen ongecomponeerd en gecomponeerd, of stad en platteland - maar alles is aan een onderlingende tektoniek onderhevig. gelukkig maar: je moet niet denken aan de dag dat muziek, de ultieme abstracte kunstvorm, zich ineens gaat schikken naar de categorieen die de musicoloog/journalist/industrie in wankele constructies bijelkaar schroeft en timmert.

*moet ineens denken aan een beroemd Chinees commentaar op Bach/de europese kunstmuziek: "ach, ach, nog maar net uit het oerwoud en dan al zulke verfijning!"
@martijn: dat is de beste otie: gewoon landen, hoofd- en subgenres benoemen. zou ik het liefst in de krant ook doen, maar daar protesteert de redactie. terwijl je zeker weet dat wanneer er WERELDMUZIEK boven je recensie staat je mogelijke hoeveelheid lezers al gehalveerd is. wereldmuziek krijgt bij zo'n specifieke verdeling de plek die haar toebehoort (weer in te delen in drie subcategorieen: verwarring/commercieel-muzak/geniaal)
@joost: dank! die kende ik nog niet.

Kom net terug van Byrne. Had lange tijd last van de verkeerde bril, dwz: als je het naar jazzmaatstaven beoordeeld slaat het nergens op. die band is volstrekt anoniem, daar had elke drummer/percussionist/toetsenist/bassist/percussionist kunnen zitten. weliswaar strak, maar geen onderlinge spontane discussies of geniaal uitgespeelde ruzies (laat staan Bernie Worrell achtige uitspattingen). maar goed, dat verlang je van jazz, niet van pop. die band bracht gewoon IKEA maatwerk, no more no less.
toen het me eenmaal was gelukt om dat verkeerde verwachtingspatroon uit te schakelen kon ik er ineens wel van genieten (minus die vreselijke americana shit dan). Burning down the house en I Zimba waren al erg goed, bij Born under punches (toegegeven: mijn favoriete TH klassieker) ging ik voor de duur van het nummer (in een nieuw arrangement) helemaal om - hartverscheurend mooi. Oefff! Dat was schrikken. Kippevel/trillende ogen/even wegkijken opdat de buurvrouw niet ziet dat hier iemand ten prooi valt aan hevige ontroering. Ineens zelfs een nieuwe associatie: die teksten worden bijna gebracht als een koor in een Grieks noodlotsdrama. Wederom bedacht ik me dat dit voor mij het ultieme Talking Heads-nummer is.

Algemene indruk was erg gunstig: Byrne had er overduidelijk zin in, en dat was de laatste keren in Paradiso wel eens anders. De dansers zijn naaar moderne dans maatstaven tamelijk genant, maar uiteindelijk gaf ik me toch gewonnen door de zelfspot en energie die ze allemaal met bakken de zaal in smeten. Met een nummer of vier, vijf was ik erg blij, de rest deed me minder. Mooi dat de Vredenburgrocky-van-dienst door Byrne werd teruggefloten toen dit oortje mensen probeerde tegen te houden bij het dansen. Nadat Byrne hem had overruled ging het concert eindelijk in een hogere versnelling. Had wel eerder mogen gebeuren.

Vredenburg Leidsche Rijn daarentegen... Een overdrachtelijke defintie van een concertzaal: een systeemplafond ontbreekt. Aan die definitie voldoet de vinexdoos overduidelijk niet. Eerder een audiofaciliteit dan een concertzaal. Je mag hopen dat de oude lokatie zo snel mogelijk wordt voltooid, maar dat begint ook steeds meer op een noord/zuid debacle te lijken..

overigens nog dit: als louter functionele aanduiding in een maandkalender voldoet wereldmuziek wel, volgens mij. pop/jazz/klassiek/wereldmuziek is best wel werkbaar als je de associaties even vergeet. Bovendien krijg ik altijd zin om het argument terug te werpen:
pop-is dan alles tussen daniel johnston en captain beefheart pop? (bovendien: is beefheart ooit populair geweest?)
jazz-is dan alles tussen bix beiderbecke en steve coleman zo maar jazz?
klassiek-mag dan alles tussen gregoriaans en robert ashley klassiek zo maar heten?

bottomline: het zijn allemaal blinde hagelschoten, no laserlike verfijning kortom. for sake's sake is het niet eens zo heel bezwaarlijk om monumentaal grove aanduidingen zoals pop, jazz, klassiek en wereldmuziek te gebruiken. alleen jammer van die vreselijke associaties rondom de laatste term alhier in den lande... waarvoor ik nog steeds geen verklaring heb kunnen vinden. het zou wat mij betreft een geuzenterm moeten worden; de banier waarmee het meest spannende domein in de actuele muziek grofweg wordt gemarkeerd.

goed, eerst maar eens wat gaan slapen vooraleer ik weer eens een kleine revolutie wil gaan afdraaien

Ben ik ouderwets door dit alles in termen van strijd te zien?

Welnee, Jair, Marx is van alle tijden. Over een jaartje of wat --wij gaan het nog meemaken-- zijn de Angelsaksen niet rijk en hip meer, en richten onze nakomelingen hunner mimicry blik en gehoor op het oosten. De vraag is alleen welke muziek de machthebbers van het Indiase subcontinent en de Chinese kust dan bevoorkeuren: hofmuziek, bollywoodballades, Funx of [vul hier uw wereldmuzieklemma naar wens in]?